enerjim

Sabah-ATV’nin yeni sahibi Çalık Grubu, rafineri kurmak için uzun süredir peşinde olduğu Ceyhan’daki Kızıl Arazi’nin sahibi Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) ile ortaklık kurmaya hazırlanıyor.

Çalık Grubu rafineri kurmak için uzun süredir peşinde koştuğu Ceyhan’daki Kızıl Arazi’ye dolaylı bir yoldan sahip olacak. Rafineri kurmaya müsait olan söz konusu arazinin sahibi Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) Sabah-ATV’nin yeni sahibi Çalık Grubu ile ortaklığa hazırlanıyor. Ceyhan’a kurulacak yeni rafineride TPAO’nun payı yüzde 10 olacak. Kalan bölüm ise Çalık ile müstakbel Kazak ortağı Kazmunaigaz arasında paylaşılacak.
Enerji şirketleri rafineri kurmak için Türkiye Devlet Demiryolları’nın (TCDD) mülkü olan araziyi almak için birbirleriyle yarışıyordu. Ancak kamu kurumu olanan TPAO, TCDD ile anlaşarak araziyi aldı. Referans’ta 28 Nisan tarihinde yayınlanan haberi perşembe günü katıldığı bir TV programında doğrulayan TPAO Genel Müdürü Mehmet Uysal kurulacak bir rafineride yüzde 10 paya sahip olmak istediklerini açıkladı.

Uysal “Herkese açığız. Böyle bir arazimiz var, gelin rafineri kuralım deriz. Hangisi en uygun şartlarla gelirse anlaşırız” dedi. Ancak Uysal’ın bu açıklamasına rağmen Çalık dışında hiçbir şirketin şu anda TPAO ile rafineri ortaklığı yapması mümkün değil. Çünkü rafineri kurma izni alabilen tek grup Çalık oldu. Ceyhan’da rafineri yapmak üzere POAŞ, Socar-Turcas grupları EPDK’ya başvurmuştu. Ancak Enerji Piyasası Denetleme Kurulu (EPDK) sürekli engel çıkararak bu şirketlere rafineri kurmak için izin vermedi. Aralık 2007′de EPDK’dan rafineri lisansı almayı başaran tek şirket ise Çalık Enerji oldu.

Aslında Çalık Grubu rafineri işinde Kazaklar’dan önce Hindistanlı Indian Oil ile ortak olmayı planlıyordu. Ancak Çalık’ın yanı sıra başka şirketlerin rafineri lisansı için başvurması Indian Oil’i rahatsız etmişti. Ortaklıktan çekilen Indian Oil’den yetkililer Hindistan’ın, günde 3 milyon kişinin ziyaret ettiği haber portalı Sify’e yaptıkları açıklamada, Ceyhan’da rafineri kurulumu için ortağı Çalık ile birlikte başvuru yaparken “Tek lisans” garantisi aldıklarını belirtmişti.

Çalık’la rafineride ortak olması beklenen Kazaklar ise işi sıkı tutuyor. Cuma günü Kazakistan’dan bir heyet incelemelerde bulunmak üzere Adana’ya gitti. Dün gerçekleştirilen ziyarette Adana Valisi ile görüşen heyetin Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) tesislerini inceleyerek burada işadamları ile görüşeceği belirtiliyor. Enerji de Rusya’ya bağımlılığını azaltmak isteyen Kazakistan petrolünü BTC boruhattı aracılığıyla Ceyhan’a taşıyarak burada kuracağı rafineri ile elde ettiği ürünleri dünya piyasasına pazarlamayı hedefliyor. Kazak petrolünün BTC aracılığıyla Ceyhan’a ulaşmasına ilişkin anlaşma ise geçen hafta Kazak parlementosunda onaylanarak yürürlüğe girdi. Kazakistan’ın İstanbul Başkonsolosu Abutalip Ahmedov geçen ay Referans’ a verdiği röportajında Ceyhan’a rafineri kurmak istediklerini belirterek büyük entegre proje için Çalık Enerji, Botaş ve TPAO ile temasta olduklarını söylemişti.

2 milyar dolarlık kaynak gerekiyor

Sabah-ATV’nin 1.1 milyar dolarlık finansmanında oldukça zorlanan ve kamu bankalarından aldığı 750 milyon dolarlık kredi nedeniyle yoğun eleştiriler alan Çalık Grubu’nun rafineri işinde kendi payına en az 2 milyar dolarlık kaynak bulması gerekiyor. Üstelik Çalık Grubu’nun önünde şu anda buzdolabına alınmış bir Samsun-Ceyhan boru hattı inşaa işi de var.

Çalık, İtalyan ortağı Eni ile Eylül 2006′da 1.5 milyar dolarlık Samsun-Ceyhan boru hattının inşa işini aldı. Nisan 2007′de hattın temeli atıldı. Temel atmadan sonra 6 ay içinde fiili olarak işe başlamak gerekiyordu. Ancak gayri resmi olarak inşaata başlama süresi sürekli uzatıldı. Bugüne kadar çivi bile çakılmadı.

KIZIL ARAZİ ÇOK KIYMETLİ

Bölgede deniz kenarında, limana çok yakın bir konumda olan yaklaşık 3 bin 500 dönümlük Devlet Demiryolları’nın arazisi rafine yatırımı için en uygun yer olarak gösteriliyor. Araziyi, 2005 yılında Kızıltepeli Mehmet Öz ve Gaziantepspor eski Başkanı İbrahim Kızıl’ın sahip olduğu Kızıl Şirketler Grubu, Devlet Demiryolları’ndan ihaleyle satın almıştı. Arazinin adı da buradan geliyor. Ancak ihale devlet kademelerinde büyük gürültü koparmıştı. İhaleyi 125 milyon 250 bin YTL’lik teklif ile alan İbrahim Kızıl’ın, araziyi Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) lideri Mesud Barzani adına aldığı iddiaları ise ortalığı karıştırmıştı. Bu olayların ardından ihale iptal edilmişti. Kızıl arazi satışının iptali sonrası Enerji Bakanı Hilmi Güler de bu araziyi enerji merkezi olarak kullanacaklarını ifade etmişti.

Referans Gazetesi 03 Mayıs 2008

TPAO, dağıtımdan sonra rafineri yapımına da giriyor. TCDD’nin Ceyhan’daki arazisini satın almaya hazırlanan şirket, rafineride yüzde 5 ila 10 civarındaki hissenin sahibi olmak istiyor. Kuveyt, rafineri kurmak için ortaklığa hazır.

Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), dünya petrol piyasasında söz sahibi olabilmek için dağıtımın yanı sıra rafineri işine de girmeye hazırlanıyor.

TPAO, Ceyhan’da yatırımcıların peşinde olduğu arazinin yeni sahibi oluyor. TC Devlet Demiryolları’nın mülkü olan arazinin TPAO’ya satışı için çalışmalar sürüyor. Arazi 2005 yılında ihale ile 125 milyon YTL’ye satılmış ancak satın alan şirketin Bölgesel Kürt Yönetimi Başkanı Barzani ile ilişkisi olduğu iddia edilerek satış iptal edilmişti.

NTV’ye konuşan TPAO Genel Müdürü Mehmet Uysal, söz konusu araziye rafineri kurmak istediklerini açıkladı. Ancak rafinerideki hisse oranı yüzde 5 ila 10 civarında kalacak. Bu durumda rafineri için bölgede yatırım düşünen diğer şirketlere ortaklık çağrısı yapılacak.

SADECE ÇALIK LİSANS ALDI
Ceyhan’da rafineri yapmak üzere başvuran POAŞ, Çalık ve Socar-Turcas’dan sadece Çalık Grubu lisans alabildi. Dolayısıyla ortaklık için Çalık en avantajlı grup olarak görülüyor. Genel Müdür Uysal, “Herkese açığız. Böyle bir arazimiz var, gelin rafineri kuralım deriz. Hangisi en uygun şartlarla gelirse anlaşırız” diye konuştu.

KUVEYTLİLER ORTAKLIĞA HAZIR
Bir süredir bu alanda işbirliği için Kuveyt yönetimi ile sürdürülen görüşmeler de sonuç verdi. Kuveytliler, TPAO ile Ceyhan’da ham petrol depoları ve rafineri inşa etmeye hazır olduğunu bildirdi.

NTV-MSNBC 01 Mayıs 2008

Tüpraş, kendi vagonları ile rafineriler arası ilk ürün taşımasını gerçekleştirdi. Demiryolu ile ilk etapta Tüpraş’ın İzmit, Kırıkkale ve Batman Rafinerileri arasında yılda yaklaşık 2 milyon ton ürünün taşınması planlanıyor.

Yaklaşık iki yıldır süren çalışmalar sonucunda ilk kargo, 30 Ocak’ta Kırıkkale’den İzmit’e gönderildi. Tüpraş yetkililerinden alınan bilgiye göre, Tüpraş, rafinerilerin verimliliğinin artırılması, üretimin güvenli biçimde sürekliliğinin sağlanması, ürün ve üretim kayıplarının en aza indirilmesi için planlanan yeni iş hedefleri doğrultusunda 22.5 milyon YTL yatırımla İzmit-Kırıkkale ve Batman rafinerileri arasında demiryolu ile akaryakıt taşımaya başladı.

TCDD’nin Tüpraş’a ait 151 adet sarnıçlı vagon ile taşımacılık yapmasına ilişkin izni vermesinin ardından, satın alınan ilk etap 41 adet vagon için EPDK ve TCDD’den akaryakıt taşımacılığı kapsamında gerekli izinler alındı.

Demiryolu ile akaryakıt taşımacılığının yapılabilmesi amacıyla vagon dolum, boşaltım tesislerinin revizyonu için İzmit Rafinerisi’nde 14 milyon 390 bin, Kırıkkale Rafinerisi’nde 5 milyon 696 bin YTL, Batman Rafinerisi’nde ise 396 bin YTL olmak üzere toplam 20 milyon 482 bin 781 YTL ve yeni vagon alımları çerçevesinde ise 1 milyon 864 bin YTL yatırım gerçekleştirildi.

İLK ÜRÜN İZMİT RAFİNERİSİ’NE ULAŞTI
İlk ürün olarak Kırıkkale Rafinerisinde ihtiyaç fazlası 732 ton kurşunsuz benzin, TÜPRAŞ’a ait 17 vagon, TCDD’ye ait lokomotifle Kırıkkale Yahşihan Tren İstasyonundan Kocaeli’nin Körfez Tren
İstasyonuna 30 Ocak 2008’de getirildi.

Tüpraş Genel Müdürü Yavuz Erkut ve diğer yöneticiler tarafından karşılanan katar, İzmit Rafinerisi vagon dolum ve boşaltım tesislerine getirilerek, ürün piyasaya sunulmak üzere rafineri tanklarına aktarıldı. Erkut, ilk katarın İzmit Rafinerisi Vagon Dolum Boşaltım Tesislerine ulaşması nedeniyle düzenlenen törende, uygulamayı rafineriler ve bölgeler arası ürün ve talep dengesizliklerini gidermek, rafineriler arasındaki sinerjiyi geliştirmek amacıyla başlattıklarını belirterek, “Bu uygulama atıl kapasitenin kullanılmasını sağlarken ülke ekonomisine ilave katma değer yaratılmasına imkan verecektir” dedi.

YILDA YAKLAŞIK 2 MİLYON TON ÜRÜN TAŞINACAK
Demiryolu taşımacılığı ile ilk etapta, üretim ve talep dengesine göre Tüpraş’ın İzmit, Kırıkkale ve Batman Rafinerileri arasında yılda yaklaşık 2 milyon ton ürünün taşınması planlanıyor. Rafinerilerde üretilen ürünler, arz fazlası olan bölgeden, talep olan bölgeye demiryolu ile taşınarak verimliliğin artırılması hedefleniyor.

NTV-MSNBC 06 Şubat 2008