Irak petrolü için diplomasi atağı
Türkiye’nin Irak’taki petrol aramalarıyla ilgili diplomasi atağı sürüyor. TPAO Genel Müdürü Uysal başkanlığındaki bir heyet Bağdat’a gidecek. Irak Petrol Bakanlığı’nın kararını bu ziyarette açıklaması bekleniyor.
Irak’ın zengin petrol rezervinin bulunduğu güneyindeki aramalara Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’nın (TPAO) alınmaması kararından sonra görüşme trafiği hızlandı.
Son olarak geçtiğimiz haftalarda Enerji Bakanı Hilmi Güler, Irak Petrol Bakanı Şehristani ile Roma’da görüşmüştü. Geçtiğimiz hafta da Irak Cumhurbaşkanı Yardımcısı Haşimi’nin Ankara ziyaretinde Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Türkiye’nin listede yer almasını istemişti. Irak Hükümeti’nin listenin gözden geçirileceği sözü üzerine bu kez iş şansa bırakılmıyor.
TPAO Genel Müdürü Mehmet Uysal başkanlığındaki heyet Bağdat’a giderek, en yetkili ağızlarla birebir görüşme yapacak. TPAO’nun 1 milyar doların üzerinde kar yaptığına dikkat çeken Uysal, güneyde arama yapılan şirketlerin mali yapısını incelediklerini söyledi. “Bizden daha düşük mali değerlere sahip şirketler olduğunu gördük” diyen Uysal, Irak’a komşu ülkelerin hiçbirinin listede yer almadığına dikkat çekti.
TPAO, Irak’ın orta bölgesinde petrol araması yapabilecek. Ayrıca Bağdat yönetimi aldığı son kararla, TPAO’nun ülkesindeki yabancı şirketlerle ortaklık kurarak arama yapabilmesine de izin verdi.
TPAO’dan Çalık’a adrese teslim rafineri daveti
Sabah-ATV’nin yeni sahibi Çalık Grubu, rafineri kurmak için uzun süredir peşinde olduğu Ceyhan’daki Kızıl Arazi’nin sahibi Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) ile ortaklık kurmaya hazırlanıyor.
Çalık Grubu rafineri kurmak için uzun süredir peşinde koştuğu Ceyhan’daki Kızıl Arazi’ye dolaylı bir yoldan sahip olacak. Rafineri kurmaya müsait olan söz konusu arazinin sahibi Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) Sabah-ATV’nin yeni sahibi Çalık Grubu ile ortaklığa hazırlanıyor. Ceyhan’a kurulacak yeni rafineride TPAO’nun payı yüzde 10 olacak. Kalan bölüm ise Çalık ile müstakbel Kazak ortağı Kazmunaigaz arasında paylaşılacak.
Enerji şirketleri rafineri kurmak için Türkiye Devlet Demiryolları’nın (TCDD) mülkü olan araziyi almak için birbirleriyle yarışıyordu. Ancak kamu kurumu olanan TPAO, TCDD ile anlaşarak araziyi aldı. Referans’ta 28 Nisan tarihinde yayınlanan haberi perşembe günü katıldığı bir TV programında doğrulayan TPAO Genel Müdürü Mehmet Uysal kurulacak bir rafineride yüzde 10 paya sahip olmak istediklerini açıkladı.
Uysal “Herkese açığız. Böyle bir arazimiz var, gelin rafineri kuralım deriz. Hangisi en uygun şartlarla gelirse anlaşırız” dedi. Ancak Uysal’ın bu açıklamasına rağmen Çalık dışında hiçbir şirketin şu anda TPAO ile rafineri ortaklığı yapması mümkün değil. Çünkü rafineri kurma izni alabilen tek grup Çalık oldu. Ceyhan’da rafineri yapmak üzere POAŞ, Socar-Turcas grupları EPDK’ya başvurmuştu. Ancak Enerji Piyasası Denetleme Kurulu (EPDK) sürekli engel çıkararak bu şirketlere rafineri kurmak için izin vermedi. Aralık 2007′de EPDK’dan rafineri lisansı almayı başaran tek şirket ise Çalık Enerji oldu.
Aslında Çalık Grubu rafineri işinde Kazaklar’dan önce Hindistanlı Indian Oil ile ortak olmayı planlıyordu. Ancak Çalık’ın yanı sıra başka şirketlerin rafineri lisansı için başvurması Indian Oil’i rahatsız etmişti. Ortaklıktan çekilen Indian Oil’den yetkililer Hindistan’ın, günde 3 milyon kişinin ziyaret ettiği haber portalı Sify’e yaptıkları açıklamada, Ceyhan’da rafineri kurulumu için ortağı Çalık ile birlikte başvuru yaparken “Tek lisans” garantisi aldıklarını belirtmişti.
Çalık’la rafineride ortak olması beklenen Kazaklar ise işi sıkı tutuyor. Cuma günü Kazakistan’dan bir heyet incelemelerde bulunmak üzere Adana’ya gitti. Dün gerçekleştirilen ziyarette Adana Valisi ile görüşen heyetin Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) tesislerini inceleyerek burada işadamları ile görüşeceği belirtiliyor. Enerji de Rusya’ya bağımlılığını azaltmak isteyen Kazakistan petrolünü BTC boruhattı aracılığıyla Ceyhan’a taşıyarak burada kuracağı rafineri ile elde ettiği ürünleri dünya piyasasına pazarlamayı hedefliyor. Kazak petrolünün BTC aracılığıyla Ceyhan’a ulaşmasına ilişkin anlaşma ise geçen hafta Kazak parlementosunda onaylanarak yürürlüğe girdi. Kazakistan’ın İstanbul Başkonsolosu Abutalip Ahmedov geçen ay Referans’ a verdiği röportajında Ceyhan’a rafineri kurmak istediklerini belirterek büyük entegre proje için Çalık Enerji, Botaş ve TPAO ile temasta olduklarını söylemişti.
2 milyar dolarlık kaynak gerekiyor
Sabah-ATV’nin 1.1 milyar dolarlık finansmanında oldukça zorlanan ve kamu bankalarından aldığı 750 milyon dolarlık kredi nedeniyle yoğun eleştiriler alan Çalık Grubu’nun rafineri işinde kendi payına en az 2 milyar dolarlık kaynak bulması gerekiyor. Üstelik Çalık Grubu’nun önünde şu anda buzdolabına alınmış bir Samsun-Ceyhan boru hattı inşaa işi de var.
Çalık, İtalyan ortağı Eni ile Eylül 2006′da 1.5 milyar dolarlık Samsun-Ceyhan boru hattının inşa işini aldı. Nisan 2007′de hattın temeli atıldı. Temel atmadan sonra 6 ay içinde fiili olarak işe başlamak gerekiyordu. Ancak gayri resmi olarak inşaata başlama süresi sürekli uzatıldı. Bugüne kadar çivi bile çakılmadı.
KIZIL ARAZİ ÇOK KIYMETLİ
Bölgede deniz kenarında, limana çok yakın bir konumda olan yaklaşık 3 bin 500 dönümlük Devlet Demiryolları’nın arazisi rafine yatırımı için en uygun yer olarak gösteriliyor. Araziyi, 2005 yılında Kızıltepeli Mehmet Öz ve Gaziantepspor eski Başkanı İbrahim Kızıl’ın sahip olduğu Kızıl Şirketler Grubu, Devlet Demiryolları’ndan ihaleyle satın almıştı. Arazinin adı da buradan geliyor. Ancak ihale devlet kademelerinde büyük gürültü koparmıştı. İhaleyi 125 milyon 250 bin YTL’lik teklif ile alan İbrahim Kızıl’ın, araziyi Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) lideri Mesud Barzani adına aldığı iddiaları ise ortalığı karıştırmıştı. Bu olayların ardından ihale iptal edilmişti. Kızıl arazi satışının iptali sonrası Enerji Bakanı Hilmi Güler de bu araziyi enerji merkezi olarak kullanacaklarını ifade etmişti.
Diyarbakır ve Batman’da petrol aranacak
TPAO Bölge Müdür Vekili Coşkun, 2008 yılı petrol projeleri kapsamında Diyarbakır ve Batman’ın Kozluk ilçesinde yeni petrol kuyuları açma çalışmalarının sürdüğünü bildirdi.
Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) Bölge Müdür Vekili Erdal Coşkun, yaptığı açıklamada, Kozluk ilçesinin doğusunda bulunan Köseler köyü yakınında Köseler-1 adlı 4 bin metrelik yeni bir petrol kuyusu açılacağını belirterek, kuyudaki lokasyon çalışmalarının başladığını ve ay sonunda arama kulesinin faaliyete geçeceğini bildirdi.
Diyarbakır’ın Ergani ve Hani ilçelerinde de yeni kuyuların sondajına başlanacağını kaydeden Erdal Coşkun, Ergani’de Soğuktepe-3, Hani ilçesinde ise Hani-A kuyularının açılması hazırlıklarına başlandığını bildirdi.
Ergani ve Hani ilçelerindeki sondaj derinliklerinin 3 bin 200-3 bin 500 metre olacağını söyleyen Coşkun, “Ay sonundan itibaren sondaj makineleri bölgede çalışmaya başlayacak. Diğer sahalara oranla açılacak 3 kuyunun derinliği oldukça fazla. Raman’da sondaj derinlikleri 1.200-1.500 metre derinliğe inerken Kozluk ve Diyarbakır’daki kuyularda 4000 metreyi aşacağız. Sondaj cihazlarımızın bölgeye taşınmasından sonra sahalardaki çalışmamız başlayacak” diye konuştu.
Karadeniz’de ‘5 milyar varil’ petrol umudu
Son yıllarda petrol ve doğalgaz arama çalışmalarına ağırlık veren Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), yurtiçi ve yurtdışındaki çalışmalarını dünyanın büyük petrol şirketleriyle birlikte yürütüyor.
Enerji Bakanı Hilmi Güler ile Cumartesi günü düzenlediği basın toplantısında kurumunun faaliyetleri hakkında bilgi veren Uysal, Petrobras ile 2006-2007 yıllarında bölgedeki sismik çalışmaları gerçekleştirdiklerini kaydederek, “İlk kuyunun 2011 yılında açılması planlanıyordu ancak bunu iki yıl öne çektik ve 2009 yılında sondaj yapılacak” dedi.
Petrobras’ın 4 yılda toplam 400 milyon dolarlık yatırım gerçekleştireceğini vurgulayan Uysal, burada açılan bir kuyunun maliyetinin 150 milyon dolardan fazla olduğunun altını çizdi,
GÜLER : 4 MİLYAR DOLAR HARCADIK
Güler, Türkiye’nin petrol ve doğalgaz ihtiyacının karşılanması için yatırımlara büyük önem verdiklerini, bugüne kadar 4 milyar dolarlık harcama gerçekleştirdiklerini belirterek, “Para ve fedakarlıktan çekinmiyoruz. Bunun karşılığını da almaya başladık” dedi.
Bu yıla kadar sismik ve yeraltı çalışmalarına ağırlık verdiklerini, gerekli teçhizatın alındığını ifade eden Güler, şunları söyledi: “Bugüne kadar olayın mimarisini kurduk. Bundan sonra sonuç alma aşamasına geldik. Karadeniz başta olmak üzere Orta Asya, Kafkasya’da çalışmalarımızı yürüteceğiz. Gelecek hafta Venezuella’ya bir heyet gidip görüşme yapacak. Ekvator ve Kolombiya da programımız içinde.”
10 YILDA 500 MİLYAR DOLAR
Uysal, Türkiye’nin önümüzdeki 10 yılda petrol ve doğalgaz için harcayacağı tutarın 500 milyar dolar düzeyinde hesaplandığını belirterek, TPAO olarak yapacağı keşiflerle bu miktarı düşürme gayreti içinde olduklarını bildirdi.
Bu yıl TPAO’nun 826 milyon dolarlık yatırım gerçekleştireceğini kaydeden Uysal, “Yaptığımız çalışmalara baktığımızda Karadeniz’in doğusu petrol, batısı ise doğalgaz açısından büyük ümitler vaadediyor” dedi.
Uysal, TPAO’nun geçen yılı sonu itibariyle yurtiçinde 45 bin, yurtdışında ise 55 bin varil olmak üzere 100 bin varil petrol eşdeğer üretim gerçekleştirdiğini, bu rakamın 2015’te 300 bin varil olmasını hedeflediklerini kaydetti.
BİR ÇOK ÜLKE İLE ÇALIŞMA GÜNDEMDE
Uysal, Suriye sınırında yaptıkları sondajlar sonucunda 22 kuyudan toplam günlük 2 bin 200 varil petrol üretmeye başladıklarını, bunun Türkiye’nin ihtiyacı olan 600 bin varilin yanında küçük olsa da, sağladıkları katkının önemli olduğunu belirtti.
TPAO’nun Suriye, İran, Irak ve Türkmenistan’ın yanı sıra Brezilya, Tanzanya ve Yemen ile çalışmalarını sürdürdüğünü söyleyen Uysal, Libya’daki arama faaliyetlerinin de devam ettiğini belirtti.
YENİ RAFİNERİ GÜNDEMDE YOK
Uysal, TPAO’nun dünyanın önde gelen önemli enerji şirketlerinden biri olma yolunda bulunduğunu, her yıl artan üretimin bunun önemli bir göstergesi olduğunu söyledi. Uysal, TPAO’nun gündeminde rafineri kurmanın öncelikli konular arasında olmadığını da bildirdi.
